كنكاشی در تولید، بازیافت و دفن زباله:
عیار بالای طلای كثیف در دنیای اقتصاد


پیرمرد نارنجی پوش كیسه سیاه بزرگ زباله را روی زمین می كشد و دائم سرش را این طرف و آن طرف می چرخاند و آشغالها را از كف پیاده رو جمع می كند و داخل نایلون می ریزد

به گزارش شبکه خبری صداقت مونس خانم خواهر و برادرها را دور هم جمع كرده و به قول امروزی ها پارتی خانوادگی كوچكی به مناسبت قبولی پسرش در دانشگاه راه انداخته است. شب از نیمه گذشته و او همچنان مشغول جمع و جور و نظافت خانه است و نایلون نایلون آشغال است كه پشت در ورودی قطاركش می شود و همسر دلسوز و زحمت كش او هم پابه پای زنش، كیسه زباله های آبی رنگی كه قبلا شهرداری به صورت رایگان در اختیارشان قرار داده بود تا زباله ها ی تر و خشك را تفكیك كرده و سپس درون مخازن زباله قرار دهند را پراز دستمال كاغذی، پوست میوه، نان خشك، ظروف یكبار مصرف، بطری های نوشابه و آب معدنی، تفاله چای و پوست شكلات و تخمه و... می كند و آرام و بیصدا از منزل خارج می شود و كیسه ها را كنار مخزن مملو از آشغال رها می كند و تازه هنگام بالا رفتن از پله ها چشمش به شیرابه های زردرنگ روی سنگها و سرامیك های سفید می افتد و برای فرار از بوی تعفنی كه فضا را پر كرده، وارد خانه می شود و سریع درب ورودی را می بندد...
در شهر تهران، پایتخت ایران كه جمعیتی بین 11 تا 14 میلیون نفر را در خود گنجانده است، روزانه بیش از 7 هزار و 500 تن زباله تولید می شود و 40 هزارتن آوار در ایستگاه های موردنظر در این كلان شهر نیز تخلیه می گردد، ضمن اینكه تولید نخاله های ساختمانی هم 4 تا 5 برابر تولید زباله های خانگی است و تنها 30 درصد زباله جمع آوری شده از سطح شهر را زباله های خشك و 70 درصد بقیه از زباله های تر تشكیل می دهد و این آمار دقیقا در دیگر كشورهای جهان كاملا برعكس است و میزان زباله های خشك بیشتر از زباله های تر است كه به مراتب میزان بازیافت آنها از زباله ها هم بالاتر می رود، اما متاسفانه این وضعیت در كشور ما برعكس است و از زباله های تولید شده فقط درصد اندكی بازیافت شده و به كودكمپوست تبدیل می شود و به مرحله پردازش می رسد.
به اعتقاد كارشناسان محیط زیست و مسئولان ذیربط چنانچه تفكیك زباله از مبدأ آغاز شود و مردم یاد بگیرند چگونه زباله ها را از هم جدا كنند، نه تنها كار كارگران و رفتگران راحتتر می شود، بلكه كار بازیافت هم بهتر و سریعتر صورت می گیرد، لذا هر شهروند باید بداند كه محیط زیست و زندگی اش بیش از هرچیزی نیاز به نگهداری و سلامت دارد كه خود او نیز دراین مسیر نقش اساسی بر عهده دارد كه در این راه باید ضمن اینكه آشغال و زباله كمتری تولید كند، زباله های تر و خشك را از ابتدا و در منزل، محیط كار و... از هم جدا نماید، البته به اعتقاد آنها این مسئله هم به معنای شانه خالی كردن مسئولان ذیربط از تفكیك و نحوه بهتر بازیافت زباله نیست، بلكه فقط می تواند آنها را تا حدودی در راه رسیدن به اهداف بلند مدت در راستای حفظ محیط زیستی سالم و تمیز یاری كند، اما وظیفه و بار اصلی بر دوش مسئولان سازمان بازیافت و شهرداری است كه آنها باید تلاش بیشتری برای آموزش مردم و فرهنگ سازی به خرج دهند تا در نهایت همه به سمت بهره وری بهتر، كاهش اثرات سوء زیست محیطی حاصل از دفن پسماندها و تامین انرژی بیشتر از این «طلای كثیف» گام برداریم.


افزایش جمعیت و خطرات ناشی از افزایش زباله
 

به همان نسبت كه جمعیت شهرهای بزرگ از جمله تهران، مشهد، اصفهان روبه افزایش است، حجم تولید زباله در شهرها نیز افزایش یافته و به تبع آن، هم هزینه حمل و هم درصد آلودگی و خطرات ناشی از زباله افزایش پیدا می كند. كه این افزایش زباله نیز موجب به هم ریختن نظم طبیعت و تهدید جدی برای محیط زیست محسوب می شود.
مهندس ابوالفضل شورایی، كارشناس شهری در گفت وگو با گزارشگر كیهان می گوید: «اگر روند تولید زباله به همین شكل ادامه یابد، می تواند فاجعه زیست محیطی به وجود آورده و مشكلات شهری را چندین برابر حال حاضر كند.»
وی اضافه می كند: «درحالی كه مخزن های جمع آوری زباله در مبلمان شهری تعبیه شده است، اما به نظر می رسد كه هنوز تعداد این مخازن در شهرهای بزرگ بخصوص شهر تهران، جوابگوی حجم عظیم زباله های تولیدی نیست. اگر فقط حجم تولید زباله های خانگی شهر را درنظر بگیریم، براساس آمار موجود رقم تولید آن نسبت به سالهای گذشته رشد بالایی را نشان می دهد كه اگر به آن زباله های صنعتی، بیمارستانی، الكترونیكی و... را بیفزاییم، رقم آن تكان دهنده خواهد بود.»
مریم- ف یكی از شهروندان تهرانی كه با چند كیسه زباله بزرگ از منزل خارج می شود، به آشغالهای اطراف مخزن زباله اشاره می كند و به گزارشگر كیهان می گوید: «تولید زباله در شهر به قدری افزایش یافته كه در ساعتهای اولیه صبح مخزن های زباله پر می شوند و جایی برای زباله ریختن نیست، نمی دانم چرا عده ای اینقدر آشغال تولید می كنند!»
به نایلونهای زباله دستش اشاره می كنم به او می گویم واقعا خود شما چرا از روند افزایش تولید زباله جلوگیری نمی كنید؟ نگاهش را به زمین می دوزد و می گوید: «البته ما همیشه اینقدر زباله نداریم فقط روزی یك نایلون! اما چون دیروز مهمان داشتیم اینقدر آشغال جمع شد.»
مهدی ایاذی كه شاهد گفت وگوی ماست، وارد بحث می شود و در ادامه صحبت های خانم ف می گوید: «جلوی تولید زباله را كه نمی توان گرفت، حال كه تولید زباله در شهر زیاد شده به نظر می رسد، عاملان شهرداری باید در چند نوبت مخازن را تخلیه كنند تا بوی بد منتشر شده از زباله، اهالی مناطق را اذیت نكند.»
این شهروند بازنشسته كه چند كارتن خالی را كنار مخزن رها می كند و با این پیش فرض كه آشغال دزدها یا بهتر است بگویم پسمانددزدها بعدا آن را جمع می كنند، در ادامه می گوید: «در پاركها و اماكن عمومی زباله هایی را می بینی كه اغلب آنها ظروف یك بار مصرف هستند و وجود این گونه زباله ها در سطح زمین به محیط زیست آسیب می رساند.» وقتی به او می گویم خود ما از عوامل این آسیب و آلودگی هستیم با تایید سرش را تكان می دهد و اضافه می كند: «بله، خود ما هم مقصریم اما چاره ای نداریم شهرداری از ما پول می گیرد و باید شهر را تمیز كند، پس رفتگرها برای چه حقوق می گیرند؟ حقوق می گیرند كه این كارها را انجام دهند.»


پیرمردان نارنجی پوش
پیرمرد نارنجی پوش كیسه سیاه بزرگ زباله را روی زمین می كشد و دائم سرش را این طرف و آن طرف می چرخاند و آشغالها را از كف پیاده رو جمع می كند و داخل نایلون می ریزد، با سلام و خسته نباشید، دست از كار می كشد و عرق نشسته بر شیارهای جبین آفتاب سوخته اش را با پشت دست چرك آلودش پاك می كند و منتظر می ایستد. وقتی به او می گویم چند سال سن داری و از كارت راضی هستی، تنها در جمله ای می گوید: «اسمم حسین است و 55سالمه. هر كسی شغلی دارد و من هم از كارم راضی ام، خدا را شكر؛ فقط دلم می خواهد مردم به ما كمك كنند، آشغالها را توی پیاده روها نریزند، غذاهای دست خورده در ظروف یكبار مصرف را توی جوی آب رها نكنند و كیسه های زباله را فقط داخل مخزنها بریزند.»
وقتی به او می گویم با كارتن ها و كاغذهای گوشه خیابانها چه می كنید و از مسئولان چه انتظاری دارید، می گوید: «از مسئولان شهرداری می خواهم توجه ویژه ای به ما داشته باشند، كارمان واقعا سخت است. خودت كه می بینی! تازه برخی از بچه ها و همكاران ما بدون ماسك و دستكش كار می كنند. در مورد كارتن ها و زباله های بازیافتی، ماشین ها و كارگران بازیافت و یا بچه هایی كه زیرنظر پیمانكاران مشغول به كار هستند آنها را از گوشه و كنار خیابانها جمع می كنند، ما با آنها كاری نداریم چون ما زیر نظر شهرداری كار می كنیم ولی كار آنها را نمی دانم كه به چه صورت است.»
وقتی تا كمر در سطل زباله فرو می روند
دیدن نوجوانان و جوانان و بعضا پیرمردانی كه تا كمر در سطلهای زباله خم می شوند و آشغالها را بدون دستكش زیرو رو می كنند، تا قوطی، شیشه نوشابه یا كارتنی را از میان زباله ها پیدا و از فروش آنها، شكم گرسنه خود را كمی سیر كنند و ناآگاهانه هم گردن مافیای زباله ها را كلفت تر نمایند، نه تنها دردناك، بلكه بسیار دلخراش است، كاری كه به رعم غلط آنها كاملا قانونی است و با این ذهنیت و تحت فرمان كارفرمایان و سوءاستفاده گران، گاری به دست و یا گونی بر دوش در سطح شهر پرسه می زنند.
محسن باباعزیزی 18ساله و بچه مشهد یكی از جوانانی است كه با یك گونی پر از آشغال چرخ دستی اش را از لابه لای ماشینها و موتورهای پارك شده در خیابان لاله زار به زحمت این طرف و آن طرف می كند و دائم در سطلهای زباله سرك می كشد و توی آشغالهای كنار پیاده روها می لولد. به او می گویم این زباله ها را برای چه جمع می كنید و بعد از آن به كجا می برید كه در پاسخم می گوید: «كارم و شغلم این است، روزی 4 تا 5 گاری آشغال و كارتن جمع می كنم و در یك زمین خالی و بزرگ در گوشه ای از میدان توپخانه تحویل می دهم و روزی 10هزار تومان هم دستمزد می گیرم.»
وقتی به او می گویم آیا شما زیرنظر شهرداری كار می كنید و كسی مانع كارتان نمی شود، می گوید: «ما مستقیما با شهرداری كاری نداریم، كارتن و آشغالها را تحویل كارفرما می دهیم و خود آنها این پسماندها را به مسئولان ذیربط در مناطق مختلفی مثل میدان شوش، ورامین و یا كهریزك تحویل می دهند و كیلویی 80 تا 90 تومان به آنها می فروشند.»
مرتضی طلایی، رئیس كمیسیون فرهنگی- اجتماعی شورای اسلامی شهر تهران در گفت وگو با گزارشگر كیهان با اشاره به اینكه به بازیافت زباله و پسماند باید از دو منظر نگاه كرد، می گوید: «متاسفانه در كشور ما فرهنگ بازیافت به خوبی تبیین نشده و فرهنگ خوبی در این زمینه نداریم، ضمن اینكه در تولید زباله، در رتبه بالایی در سطح جهان قرار داریم كه علاوه بر آن مدل تعریف شده و سیستم پیشرفته ای هم برای بازیافت از این طلای كثیف نداریم.»
طلایی در ادامه می گوید: «علیرغم اینكه بیشترین تولید زباله را داریم و بیشترین هزینه را برای پسماند زباله پرداخت می كنیم، اما كمترین بهره برداری را از زباله داریم و مشكل دفن زباله نیز یكی از معضلات دیرینه است كه از 45 سال قبل تاكنون كهریزك محل دفن زباله شهر تهران و اطراف آن محسوب می شود.»
وی اضافه می كند: «طی چند سال گذشته اقدامات خوبی از سوی سازمان بازیافت و خدمات شهری شهرداری و همچنین سازمان مدیریت پسماند كه به تازگی آغاز به كار كرده، صورت گرفته است و در مورد دفن بهداشتی زباله ها و كاهش تولید شیرابه به صورت بازیافت هم قدمهای مثبت زیادی برداشته شده، اما هنوز تا رسیدن به وضع مطلوب فاصله داریم.»
از طلایی در مورد فعالیت و كار زباله دزدها كه در سطح شهر به وفور به چشم می خورند سؤال می كنم، كه در پاسخ با قاطعیت چنین می گوید: «با كمال تاسف علی رغم اینكه كار آنها كاملا غیرقانونی و غیرانسانی است، ولی شاهد حضور گسترده آنها در سطح شهرهای بزرگ و مخصوصاً در تهران هستیم كه پشت تمام این كودكان كار، مافیای زباله خوابیده است. كارفرمایان آنها مجموعه ای از انسانها را اجیر دست خود می كنند كه بدون آموزش و اصول بهداشتی، صرفاً برای منافع مادی از آنها سوءاستفاده می كنند.»
وقتی به طلایی می گویم چرا اقدامی جدی برای جمع آوری این افراد صورت نمی گیرد، می گوید: «جمع آوری آنها از عهده یك سازمان تنها مثل شهرداری برنمی آید، بلكه چندین سازمان و ارگان دیگر هم دخیل هستند كه همه باید دست به دست هم دهیم تا بتوانیم جلوی فعالیت غیرقانونی این قبیل افراد را بگیریم.»


بازیافت و فوائد آن
 

مدیریت پسماند در كلان شهرها، سیستمی فراگیر است كه علاوه بر مجری اصلی آن كه شهرداری است، دولت، بخش خصوصی و شهروندان نیز به نوعی در آن دخیل هستند. هدف در این سیستم فراگیر كاهش آلودگی محیط زیست، حفظ سلامتی شهروندان و زیبایی محیط از طرفی و تلاش برای بازیافت مواد اولیه و با ارزش پسماند از طرفی دیگر است تا منابع طبیعی برای نسلهای آینده حفظ شود و بسیار روشن است كه اگر همچنان به مصرف و دور ریختن ادامه دهیم، با این گسترش آلودگی، كاهش منابع اولیه و تغییر آب و هوا بزودی نیاز به سیاره ای دیگر خواهیم داشت.
مهندس سیدمحمد فیاض، مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران در گفت وگو با گزارشگر كیهان با اشاره به اینكه در كلان شهری مانند تهران سالانه بیش از 7/2 میلیون تن پسماند و 5/14 میلیون تن خاك و نخاله از خانه ها، مراكز تجاری و صنعتی و پروژه های ساختمانی محدوده شهر جمع آوری می شود، می گوید: «این پسماندها برای پردازش و دفع به مجتمع بازیافت و پردازش آرادكوه و مركز دفع و پردازش نخاله های ساختمانی آبعلی ارسال می شود كه جمع آوری حجم عظیم پسماند تولیدی نیاز به همراهی كامل شهروندان با مجریان طرح پسماند دارد.»
مهندس فیاض با این توضیح كه طبق ماده 7 قانون پسماند مورخ سوم اردیبهشت سال 83، سازمان مدیریت پسماند فقط مسئول پسماندهای شهری است، می گوید: «پسماندهای ویژه مثل صنعتی، بیمارستانی، در حال حاضر متولی خاصی ندارد و این سازمان هم از اوایل سال جاری با ادغام سازمان بازیافت و تبدیل مواد و سازمان خدمات موتوری در معاونت خدمات شهری شهرداری تهران كار خود را آغاز كرده و امیدواریم بتوانیم به منظور بهینه سازی و كاهش اثرات سوء زیست محیطی حاصل از دفن پسماندها در مجتمع پردازش و دفن آرادكوه گامهای مثبتی برداریم.»
مهندس فیاض در ادامه با اشاره به اینكه بیش از 97 درصد زباله شهر تهران به صورت مكانیزه جمع آوری می شود، می گوید: «7 هزار و 500 تن زباله تولید شده روزانه از 3 میلیون واحد مسكونی، تجاری و اداری در تهران در 70 هزار مخزن ذخیره سازی و توسط یك هزار دستگاه از ناوگانهای مختلف حمل زباله از جمله خودروهای نیسان، مكانیزه (فان) و خودروهای روبسته جمع آوری می شود و در یازده ایستگاه میانی از جمله دارآباد، حكیمیه، زنجان، بنی هاشم، بیهقی و... توسط ماشینهای بزرگ و خودروهای حمل زباله كه 150 دستگاه می باشد به مجتمع آراد كوه كهریزك برای پردازش و دفع منتقل می شود كه در نهایت 3 هزار و 500 تن به صورت بهداشتی دفن و 4 هزار تن پردازش می شود.»
وقتی از مهندس فیاض در خصوص حمل زباله در ماشینهای روباز در سطح شهرها و خطرات ناشی از پراكندگی آلودگی سؤال می كنم، در پاسخم می گوید: «باتوجه به اینكه روزانه بیش از 7هزار تن زباله در سطح شهر جابه جا می شود و ما 150 ماشین سمی تریلر (ماشینهای بزرگ حمل زباله) روباز برای این كار داریم، حرف شما كاملا منطقی است چون فقط 40 دستگاه از سمی تریلرها، روبسته است اما شهرداری این خیز را برداشته تا به مرور زمان تعداد این دستگاهها را بیشتر كند و زباله در خودروهای سربسته در سطح شهر جابه جا شود ان شاءالله تا یك سال آینده كلیه سمی تریلرها سرپوشیده خواهند شد.»



صداقت 24 ساعته است
24 ساعته با صداقت باشید

منتشر شده توسط صديقه توانا در تاریخ ۱۳۸۹ دوشنبه ۱۹ مهر


علی

<عالی تراز این نمی شه>





نام:  
پست الکترونیکی:  
نظر شما: